Vragen en antwoorden
Met deze vragen en antwoorden vertel ik meer over mijn manier van kijken, het crealisme en waarom bomen in mijn werk geen onderwerp zijn, maar vertellers.
Kun je kort iets over jezelf vertellen?
Ik ben beeldend kunstenaar en schrijver. Mijn achtergrond ligt voor een belangrijk deel in de reclame en communicatie, waar ik jarenlang werkte als copywriter en creative director. Daar heb ik geleerd hoe sterk taal, beeld en waarneming bepalen wat wij werkelijkheid noemen. Ook gaf ik les aan de kunstacademie, waar ik jonge mensen probeerde te helpen om niet alleen beter te kijken, maar vooral meer te zien. Dat verschil is belangrijk voor mij. Kijken begint vaak bij de eerste indruk. Zien begint pas daarna. Mijn werk als kunstenaar ontstaat vanuit een andere vrijheid. Niet om te overtuigen, maar om ruimte te maken. Ik ben niet klassiek opgeleid als kunstenaar, maar heb mijn eigen beeldtaal ontwikkeld. Een taal waarin schilderen, schrijven en kijken samenkomen.
Je noemt jezelf een crealist. Wat houdt dat in?
Een crealist is voor mij iemand die creatief naar de werkelijkheid kijkt. Niet om eraan te ontsnappen, maar om haar opnieuw te kunnen zien. De werkelijkheid is geen vast gegeven. Ze ontstaat in de manier waarop je kijkt, in wat je herkent, voelt of juist over het hoofd ziet. Crealisme is daarom geen kunststroming, maar een manier van kijken.
Wat bedoel je met: de werkelijkheid is geen vast gegeven?
Wat wij werkelijkheid noemen, is vaak minder zeker dan we denken. Veel van wat we zien, vullen we onmiddellijk in met onze eigen gedachten, herinneringen, oordelen en aannames. We denken al snel dat onze eerste indruk waar is, maar meestal is die eerste indruk vooral snel. Voor mij begint kunst op dat punt: bij het vertragen van die eerste blik. Bij de mogelijkheid dat iets anders kan zijn dan je dacht. Wat we zien is nooit alleen wat er is. Er is altijd ook wat het kan zijn.
Waarom spelen bomen zo’n grote rol in je werk?
Bomen zijn voor mij geen decor of natuurmotief. Ze zijn vertellers. En misschien is dat minder toevallig dan het lijkt. Mijn achternaam is Van den Boom. Als kind schilderde ik al een boom. Ik was zeven, won een tekenwedstrijd en kreeg als prijs twaalf tubes verf en een paar kwasten. Meteen wist ik wat ik wilde schilderen: een boom. Jarenlang waren bomen niet nadrukkelijk het onderwerp van mijn werk. Sinds de coronaperiode zijn ze teruggekomen. Niet als slimme aanleiding, maar als iets dat zich opnieuw aandiende. Misschien zelfs als een roeping om iets met mijn naam te doen.
Ik geef bomen een stem door mij in hen te verplaatsen. Een boom oordeelt niet. Een boom staat er, draagt, zwijgt en vertelt tegelijk. Juist daardoor ontstaat er ruimte. In een boom kan ik zichtbaar maken wat vaak onopgemerkt blijft: kwetsbaarheid, kracht, verbondenheid, verandering en de vraag hoe wij ons verhouden tot het leven om ons heen.
Je werk lijkt te bewegen van bomen zien naar bomen voelen. Klopt dat?
Ja. In het begin kijk je misschien naar een boom als vorm. Naar de stam, de takken, de bladeren, het licht. Maar op een gegeven moment wordt kijken niet meer genoeg. Dan ga je voelen wat een boom draagt. Zijn stilte, zijn kwetsbaarheid, zijn kracht, zijn tijd. Voor mij is een boom steeds minder een onderwerp en steeds meer een aanwezigheid geworden. Ik schilder niet de boom zoals hij botanisch klopt, maar zoals hij zich aan mij toont. Soms als troost, soms als verzet, soms als herinnering of verlangen. Van bomen zien naar bomen voelen betekent dat ik niet alleen wil vastleggen wat zichtbaar is, maar ook wat onder de oppervlakte aanwezig is. De energie, de beweging, de verbondenheid. Misschien schilder ik uiteindelijk geen bomen, maar wat mensen in bomen kunnen herkennen van zichzelf.
In je werk komen beeld, woord en stilte samen. Hoe bedoel je dat?
Beeld kan soms iets zeggen waar woorden niet bij kunnen. En woorden kunnen soms openen wat in een beeld verborgen blijft. Tussen die twee ontstaat stilte. Niet als leegte, maar als ruimte. Ik wil niet alles uitleggen. Ik wil liever ruimte maken waarin iemand zelf iets kan voelen, herkennen of anders gaan zien. Het verhaal hoeft het beeld niet vast te zetten. Het mag juist een deur openen.
Veel van je werk raakt aan existentiële vragen. Waarom is dat belangrijk voor je?
Omdat kunst voor mij niet alleen over schoonheid gaat, maar over betekenis. We leven, verliezen, verlangen, zoeken houvast, worden ouder en proberen te begrijpen wat ertoe doet. Mijn bomen vertellen verhalen over die vragen, maar zonder ze letterlijk uit te leggen. Ze spreken niet als mens, maar als aanwezigheid. Daardoor ontstaat er een andere vorm van waarheid. Minder stellig, maar misschien dieper. Een boom hoeft niets te bewijzen. Hij laat iets zien, draagt iets mee en nodigt uit om anders te kijken.
Iemand noemde mij ooit een wereldverbeteraar. Misschien ben ik dat, maar dan zonder opgeheven vinger. Ik wil de wereld niet verbeteren door te zeggen wat waar is. Ik wil mensen uitnodigen om opnieuw te kijken. Naar bomen, naar elkaar en naar wat we meestal te snel voorbijlopen. Als mijn werk iets wil verbeteren, dan is het misschien de aandacht waarmee we kijken.
Hoe komt een werk tot stand?
Mijn werk ontstaat langzaam en organisch. Vaak begint het met een gevoel, een zin, een herinnering of een beeld dat blijft hangen. Daarna groeit het werk laag voor laag. In mijn schilderijen gebruik ik vaak duizenden stippen. Voor een schilderij van 100 x 100 cm ben ik gemiddeld ongeveer 300 uur bezig. Niet omdat tijd op zichzelf belangrijk is, maar omdat elke stip een kleine handeling van aandacht is. Elke stip is het begin van iets nieuws. Een stip lijkt klein, bijna niets, maar samen vormen ze beweging, licht, blad, huid, adem. Zo groeit het beeld niet in één keer, maar zoals een boom groeit: van binnenuit.
Ik werk niet vanuit een volledig vaststaand plan. Natuurlijk is er richting, maar tijdens het maken moet het werk ook kunnen terugpraten. Soms verandert een kleur, een ritme of een beweging iets aan het beeld. Dan moet ik luisteren.
Dat langzame proces is belangrijk voor mij, omdat het werk daardoor niet gemaakt voelt, maar gegroeid.
Wat betekent authenticiteit voor jou?
Authenticiteit betekent voor mij niet maken wat mensen verwachten, maar trouw blijven aan wat zich aandient. In die zin lijken bomen misschien wel op kunstenaars. Een boom probeert geen andere boom te zijn. Hij groeit zoals hij kan groeien en reageert op licht, wind, ruimte en weerstand.
Een boom kan zichzelf niet veranderen om beter in een verwachting te passen. Hij kan alleen door mensen worden gevormd, gesnoeid of misvormd. Dat raakt mij. Misschien omdat het ook iets zegt over mensen. Hoe vaak proberen wij onszelf niet kleiner, netter of begrijpelijker te maken om ergens in te passen?
Mijn werk past misschien vooral bij mensen met een open mind. Mensen die niet alleen zoeken naar herkenning, maar ook naar verwondering. Die durven kijken naar wat iets kan zijn, zonder het meteen vast te zetten in een stijl, stroming of categorie.
Wat betekent het voor jou om kunstenaar te zijn?
Kunstenaar zijn betekent voor mij blijven kijken waar anderen misschien al gestopt zijn. Geen genoegen nemen met de eerste betekenis. Het betekent ook trouw blijven aan wat zich aandient, zelfs als het niet meteen begrepen wordt. Ik maak geen werk om te behagen, maar om zichtbaar te maken wat anders misschien onzichtbaar blijft. Niet door harder te roepen, maar door aandachtiger te kijken.
Je bent je eigen voorbeeld, uit de serie Bomen en hun verhalen. Prijs op aanvraag.
Heb je nog meer vragen of wil je meer weten, klik dan op de linkjes
De uitgangspunten van crealisme
Vier stemmen uit de kunstwereld